ανάρτηση του Κου Κώστα Δανούση
Το νησί μας πριν τρεις μέρες γιόρτασε ην 199ή επέτειο της «Εύρεσης» της εικόνας του Ευαγγελισμού στον αγρό του Αντωνίου Δοξαρά στη θέση «Πόλες». Με αφορμή το γεγονός γράφηκαν πολλά, ευσεβή αναμφίβολα, σχόλια, τα οποία όμως λίγη σχέση έχουν με την επίσημη παράδοση. Διευκρινίζουμε:
(α) Το γεγονός έλαβε χώρα το μεσημέρι της 30ής Ιανουαρίου του 1823, όχι κατά τις εκσκαφές (ανασκαφές), αλλά κατά την εξομάλυνση του δαπέδου του κάτω ναού της Ζωοδόχου Πηγής, η ανέγερση του οποίου είχε ολοκληρωθεί, μια πήχη δυτικά του αρχαίου φρέατος.
(β) Την εικόνα βρήκε ο Φαλαταδιανός 25ετής εργάτης Δμήτριος Βλάσης (ή Πασάς) και όχι ο Νικόλαος Μάτσας (Σπανός), όπως λανθασμένα γράφει ο Νικόλαος Τίγκας ή ο Δεσύπρης, όπως ανέφερε ο 1910 ο βουλευτής Κων. Αλαβάνος. Είμαστε απολύτως σίγουροι για τον Δημήτριο Βλάση, γιατί η νεκρολογία του καταχωρείται στην εφημερίδα «Τήνος» το Δεκέμβριο του 1878, Την εφημερίδα εξέδιδε ο λόγιος Νικόλαος Αγγελίδης, επί σειρά ετών γραμματέας του Ιδρύματος.
(γ) Το έθιμο των «βενετικών φανών» (τα φαναράκια) δεν είναι αυθεντική, αλλά επινοημένη παράδοση. Ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα αρχικά ως λαμπαδηφορία των μαθητών των σχολείων (αν και έχουμε εφημερίδες στην Τήνο από το 1878, σε καμία δεν αναφέρεται ένα τέτοιο έθιμο πριν το 1910.
(δ) Τον ύμνο «Δεύτε Τήνιοι πολίται…» συνέθεσε το 1910 (ή λίγο πριν) η λόγια δεσποινίδα Θωμαίς Μαραγκού από την Καρυά (+1932).
Είναι γνωστό ότι η παράδοση έχει δυναμικό και όχι στατικό χαρακτήρα. Συνεχίζει δηλαδή να ανανεώνεται, πάντα μέσα από ένα κλίμα ευσέβειας. Προστίθενται δηλαδή στο ιδρυτικό αφήγημα και νέα στοιχεία.
Καλό, λοιπόν, θα ήταν –τουλάχιστον ενόψει του εορτασμού της επετείου των 200 ετών- το ΠΙΙΕΤ να «ξαναγράψει» το ιδρυτικό αφήγημα, όπως μας το διέσωσε η γραπτή παράδοση, απαλλαγμένο από ευσεβείς, πλην ανέρειστες, προσθήκες. Ατυχώς το ενημερωτικό φυλλάδιο που διανέμει δωρεάν στους προσκυνητές το ΠΙΙΕΤ ελέγχεται για σοβαρά λάθη και πρέπει να αναθεωρηθεί. Στον τόπο μας υπάρχουν ευσεβείς επιστήμονες που θα μπορούσαν να διεκπεραιώσουν ένα τέτοιο έργο.
Σημαντικό στοιχείο της παράδοσης είναι ο πίνακας δέησης του Επιτρόπου Γεωργίου Περίδη, ο οποίος φιλοτεχνήθηκε το 1833 και μας παρουσιάζει ταυτόχρονα το ναό του Ευαγγελισμού κατά την μέρα της Εύρεσης και κατά το 1833.
Διεκδικούμε την τιμή ότι εμείς πρώτοι επιμεληθήκαμε την επανέκδοση των βασικών για την «Εύρεση» και τον ναό φυλλαδίων από την Αδελφότητα των Τηνίων εν Αθήναις. Δυστυχώς η έκδοση εκείνη πέρασε απαρατήρητη.